Yaklaşık üç haftadır Amerika-İsrail ortaklığıyla İran’a saldırılar devam ediyor. İran ise bütün ambargo ve baskılara rağmen buna karşılık veriyor ve direniyor.
Bu savaş bilgi, teknoloji, iletişim ve istihbaratın ne kadar önemli olduğunu gözler önüne sermiştir.
En başta şunu söylemekte fayda görüyorum. Komşumuz İran’a karşı yapılan bu haksız ve hukuksuzca işgali tasvip etmek mümkün değildir. İran halkının yanındayız. Dualarımız onlarladır. Meseleye mezhepçilik noktasından yaklaşmak hiç de doğru değildir.
Birçok ülke Amerika ve İsrail’in bu yaptığına karşı beyanlarda bulunmuştur. İspanya’nın dik duruşu ise şimdiden tarihe çok büyük bir not olarak düşülmüş bulunmaktadır.
Aslında ABD ve İsrail çok kısa bir sürede bu işi bitiririz diye düşündüler ama evdeki hesap çarşıya uymadı. Önce İran halkını rejime karşı kışkırttılar. İlk başta bu kışkırtmaya katılanlar oldu. Fakat meselenin vatan meselesi olduğunu görenler bir bir bundan vazgeçtiler. Dolayısıyla bu kışkırtma planı suya düşmüş oldu.
İran, Pers İmparatorluğundan gelen çok kadim bir devlete sahiptir. Belki şu an rejime karşı eleştiriler yapılabilir. Biz de eleştiriyoruz, kendi halkından da bu rejimi beğenmeyen büyük bir kesim var. Ama devletine karşı haksızca ve hukuksuzca işgal olunca halk kenetlendi.
Kanaatim odur ki bu savaşın uzamasının ve psikolojik üstünlüğünün İran’a geçmesinin en büyük nedenlerinden biri ve bence en önemlisi Hürmüz Boğazıdır. Bu boğaz çok stratejik bir öneme sahiptir. Özellikle dünyanın birçok ülkesine petrol taşıma güzergâhında bulunmaktadır. İran, savaş başlar başlamaz boğazı hemen kapattı ve izinsiz geçecek olan gemileri batıracağını duyurdu.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan ve dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20 ile 30’unun geçiş yaptığı çok kritik bir “darboğaz” noktasıdır. Asya pazarları için hayati önem taşır. Tarih boyunca da özellikle deniz ticaretinde birçok ülkenin iştahını kabartmıştır.
Piri Reis, Osmanlı tarihinin en önemli denizcilerinden biridir. Dünya haritaları ve Kitab-ı Bahriye adlı denizcilik kitabıyla tanınmıştır. Osmanlı donanmasında birçok görevde bulunmuştur.
İşte şu anda gündemde olan Hürmüz boğazı belki de birçoğunuzun yeni duyacağı bu büyük Osmanlı denizcisinin hayatına mal olmuş. Nasıl mı? Gelin beraber bu tarihi olaya bakalım:
Piri Reis, Hint Okyanusu'ndaki Osmanlı-Mısır filosunun komutasında 26 Şubat 1548'de Aden'i geri alıyor ancak Hürmüz boğazını ele geçiremiyor. Bu olayların ardından Portekizliler Hürmüz'e önemli takviyeler gönderiyor ve ertesi yıl Hürmüz Boğazı Savaşı'nda Osmanlı filosunu yeniyor.
Piri Reis, Hürmüz seferindeki başarısızlığı nedeniyle daha çok yıpranmaması için donanmayı Mısır'a geri getiriyor. Dönemin Basra valisi Kubad Paşa onu "hizmette kusur" ve "donanmayı bırakıp kaçmak" ile suçlayarak merkeze şikâyet etmiştir.
Bu suçlamaların neticesinde Piri Reis, 1553 yılında 80 yaşın üzerindeyken Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle Kahire'de idam edilmiştir. Kabrinin yeri dahi şu an bilinmemektedir.
19.03.2026
Mehmet BİLGİN
